مدلهای هواپیمای مسافربری (Airliners)، غولهای مدرن صنعت هوایی. عکس، مشخصات فنی موتورها، ظرفیت صندلی و برد پروازی انواع هواپیماهای ایرباس و بوئینگ برای درک عمیقتر از این صنعت.
هواپیمای Boeing 777-300ER یا بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ER یکی از محبوبترین و موفقترین هواپیماهای مسافربری دوربرد جهان است که توسط شرکت آمریکایی Boeing طراحی و تولید شده. این هواپیما به دلیل برد بالا، ظرفیت زیاد، عملکرد اقتصادی و ایمنی عالی، به ستون اصلی ناوگان بسیاری از خطوط هوایی بینالمللی تبدیل شده است.
ایرباس A330 یک هواپیمای مسافربری پهنپیکر (Wide-body)، دو موتوره (Twinjet) و با بُرد متوسط تا دوربرد است که توسط شرکت ایرباس توسعه داده شد. این هواپیما به دلیل تطبیقپذیری بالا و توانایی در حمل بار و مسافر در مسیرهای بینالمللی با بازدهی خوب، یکی از موفقترین جتهای پهنپیکر در جهان محسوب میشود.
A330 در کنار A340 (مدل چهارموتوره)، با هدف رقابت با جتهای پهنپیکر بوئینگ (مانند ۷۶۷ و ۷۷۷) ساخته شد. این هواپیما با معرفی مدلهای جدید A330neo و بهروزرسانیهای مداوم، همچنان یک بازیگر کلیدی در بازار هوانوردی است.
ایرباس A380 یک هواپیمای مسافربری پهن پیکر (Wide-body)، چهار موتوره و دو طبقه کامل است که توسط کنسرسیوم اروپایی ایرباس طراحی و ساخته شد. این هواپیما با ظرفیت استاندارد ۵۵۰ نفر، لقب بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان را به خود اختصاص داد.
هدف از تولید A380، رقابت با انحصار ۷۴۷ بوئینگ در بازار جتهای بزرگ و دوربرد و همچنین کاهش تراکم ترافیک در فرودگاههای شلوغ (با حمل مسافر بیشتر در یک پرواز) بود.
توپولف ۱۵۴ که در ناتو با نام Careless شناخته میشد، یک هواپیمای مسافربری باریک پیکر و سه موتور بود که توسط شرکت توپولف در اتحاد جماهیر شوروی سابق طراحی و تولید شد. این جت برای دههها، ستون اصلی پروازهای داخلی و منطقهای ایرفلوت (شرکت هواپیمایی شوروی) و بسیاری از کشورهای بلوک شرق بود.
طراحی مقاوم و سه موتور آن، توپولف ۱۵۴ را برای پرواز در شرایط آب و هوایی سخت و از فرودگاههایی با استانداردهای پایین و باندهای محدود (به دلیل طراحی قوی ارابههای فرود) در مناطق سردسیر، ایدهآل میساخت.
خانوادهٔ امبرائر E-Jet مجموعهای از هواپیماهای جت مسافربری دو موتوره و باریکپیکر (Narrow-body) با بُرد کوتاه تا متوسط است که توسط شرکت هوافضای برزیلی امبرائر (Embraer) طراحی و تولید شده است. این هواپیماها با ظرفیت ۶۶ تا ۱۲۴ مسافر، شکاف موجود بین جتهای منطقهای کوچک (۵۰ نفره) و هواپیماهای بزرگ تکراهرو را پر کردند و در بازار جهانی موفقیت چشمگیری کسب نمودند.
طراحی E-Jet بر اساس مفهوم “جت اصلی” صورت گرفت، به این معنی که مسافران با وجود پرواز منطقهای، از راحتی و امکانات جتهای بزرگتر بهرهمند میشوند. این ویژگی، به همراه عملکرد خوب و اقتصادی، آن را به یکی از محبوبترین جتهای منطقهای تاریخ تبدیل کرد.
ایرباس A220، که پیشتر با نام بمباردیه CSeries شناخته میشد، یک هواپیمای جت مسافربری تکراهرو (Single-aisle)، دو موتوره و با بُرد متوسط تا بلند است که برای بازهٔ ظرفیتی ۱۰۰ تا ۱۵۰ مسافر طراحی شده است. این هواپیما نتیجهٔ یک سرمایهگذاری مشترک و در حال حاضر یک محصول ایرباس است و بازدهی، آسایش و عملکردی در سطح هواپیماهای پهنپیکر را به مسیرهای منطقهای میآورد.
A220 به دلیل استفاده از موتورهای نسل جدید Geared Turbofan و ساختار سبک کامپوزیتی، به مصرف سوخت بسیار پایین، آلودگی صوتی کم و راحتی استثنایی کابین مشهور است و جایگزینی مستقیم برای جتهای منطقهای قدیمیتر محسوب میشود.
ایرباس A350 یک هواپیمای جت مسافربری پهن پیکر و دو موتوره با بُرد بسیار بلند است که توسط شرکت اروپایی ایرباس طراحی و تولید شد. این هواپیما برای رقابت با بوئینگ 787 دریملاینر و بوئینگ 777X ساخته شد و یکی از موفقترین برنامههای ایرباس در قرن ۲۱ محسوب میشود.
A350 به عنوان اولین هواپیمای ایرباس که بدنهٔ آن عمدتاً از کامپوزیت ساخته شده، نوآوریهای قابل توجهی در بهرهوری سوخت، کاهش آلودگی صوتی و راحتی مسافران ارائه میدهد.
بوئینگ ۷۶۷ یک هواپیمای مسافربری پهنپیکر (Wide-body)، دو موتوره (Twinjet) و با بُرد متوسط تا بلند است که توسط شرکت بوئینگ آمریکا طراحی و تولید شد. این هواپیما در کنار ایرباس A300 و A310، یکی از اولین هواپیماهای پهنپیکری بود که تنها با دو موتور توانست مسیرهای طولانی را طی کند. ۷۶۷ به دلیل کارایی بالا و کابین خلبان پیشرفته دو نفره، به سرعت در مسیرهای ترانسآتلانتیک و بینقارهای محبوب شد.
طراحی کارآمد این هواپیما به خطوط هوایی این امکان را داد که با ظرفیت کمتر از بوئینگ ۷۴۷، پروازهای طولانیتر و نقطهبهنقطه را انجام دهند، که تأثیر زیادی بر اقتصاد مسیرهای هوایی بینالمللی گذاشت.
بوئینگ ۷۵۷ یک هواپیمای مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره (Twinjet) است که توسط شرکت بوئینگ آمریکا طراحی و تولید شد. این هواپیما در اواخر دهه ۱۹۷۰ به عنوان جایگزینی برای بوئینگ ۷۲۷ طراحی شد. ۷۵۷ به دلیل قدرت موتور بسیار بالا و طراحی بالهای کارآمد، به سرعت به شهرت رسید و توانست مسیرهای پروازی بسیار طولانیتر از حد انتظار برای یک هواپیمای باریکپیکر را پوشش دهد.
به دلیل عملکرد فوقالعاده در برخاست، این هواپیما لقب “موشک” را در بین خلبانان به دست آورد و در بازارهای خطوط هوایی آمریکا و اروپا بسیار محبوب شد.
بوئینگ ۷۲۷ یک هواپیمای مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و سهموتوره (Trijet) است که توسط شرکت بوئینگ آمریکا طراحی و تولید شد. این هواپیما در دهه ۱۹۶۰ به عنوان پاسخی به تقاضای خطوط هوایی برای یک جت کوچکتر، سریعتر و با قابلیت عملکرد در فرودگاههای کوچک و با باندهای کوتاه توسعه یافت. بوئینگ ۷۲۷ به دلیل ویژگیهای عملیاتی منحصربهفرد، به یکی از موفقترین و پرفروشترین هواپیماهای تاریخ تبدیل شد.
طراحی سهموتورهٔ خاص با موتورهای نصبشده در عقب و همچنین بالهای پیشرفته برای پرواز در سرعتهای پایین، این هواپیما را به یک اسب کاری بلامنازع در مسیرهای داخلی و منطقهای برای چندین دهه تبدیل کرد.
ایرباس A310 یک هواپیمای جت مسافربری پهنپیکر (Wide-body) و دو موتوره (Twinjet) است که توسط کنسرسیوم اروپایی ایرباس طراحی و تولید شد. این هواپیما در اصل یک نسخهٔ کوتاهشده و اصلاحشده از مدل اولیه، یعنی ایرباس A300، با تمرکز بر افزایش برد پروازی و کاهش ظرفیت بود. A310 به ایرباس اجازه داد تا برای اولین بار به طور جدی وارد بازار مسیرهای بینقارهای شود و در رقابت با بوئینگ ۷۶۷ قرار بگیرد.
مدلهای بعدی این هواپیما، با بهروزرسانی در کابین خلبان و بهبودهای آیرودینامیکی، به طور خاص برای پروازهایی که نیاز به برد بسیار طولانی داشتند (مانند مدل A310-300ER)، بسیار مناسب بودند.
مکدانل داگلاس DC-10 یک هواپیمای جت مسافربری پهنپیکر (Wide-body) و سهموتوره (Trijet) است که توسط شرکت مکدانل داگلاس آمریکا طراحی و ساخته شد. این هواپیما در اواخر دهه ۱۹۶۰ به عنوان یک جت میانبرد تا دوربرد با ظرفیت بالا، برای رقابت با بوئینگ ۷۴۷ در مسیرهایی که نیاز به حجم بالای مسافر اما نه لزوماً برد بسیار طولانی داشتند، توسعه یافت.
اگرچه DC-10 در طول عمر خود با سوانح و چالشهای ایمنی متعددی روبرو شد که شهرت آن را تحت تأثیر قرار داد، اما به دلیل قابلیت اطمینان بالای موتورها و کارایی اقتصادی، در نهایت به یک هواپیمای باری بسیار موفق تبدیل شد و سالها پس از بازنشستگی نسخههای مسافربری، نسخههای باری آن (مانند مدلهای MD-10 و KC-10) همچنان در خدمت باقی ماندند.
ایرباس A320 یک هواپیمای جت مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره (Twinjet) است که توسط کنسرسیوم اروپایی ایرباس طراحی و تولید شد. این هواپیما به دلیل معرفی فناوریهای نوآورانه در زمان خود، به ویژه سیستم کنترل پرواز Fly-by-Wire (پرواز با سیم) و اهرم کنترل جانبی (Sidestick)، انقلابی در طراحی هواپیماهای تجاری ایجاد کرد.
A320 به همراه مدلهای کوچکتر (A318/A319) و بزرگتر (A321)، خانوادهای موفق را تشکیل داده و به عنوان پرفروشترین رقیب برای بوئینگ ۷۳۷ در مسیرهای کوتاه تا میانبرد شناخته میشود.
ایرباس A300 یک هواپیمای جت مسافربری پهنپیکر (Wide-body) و دو موتوره (Twinjet) است که توسط کنسرسیوم اروپایی ایرباس طراحی و تولید شد. این هواپیما نه تنها اولین محصول ایرباس بود، بلکه به عنوان اولین جت پهنپیکر با دو موتور شناخته میشود که استاندارد جدیدی برای هواپیماهای با ظرفیت بالا در مسیرهای کوتاه تا متوسط تعیین کرد.
توسعهٔ A300 در اواخر دهه ۱۹۶۰ آغاز شد و هدف آن ایجاد یک هواپیمای اروپایی برای رقابت با محصولات آمریکایی مانند بوئینگ ۷۰۷ و DC-8 بود. موفقیت این هواپیما به ایرباس اجازه داد تا به یک قدرت بزرگ در صنعت هوانوردی جهانی تبدیل شود.
مکدانل داگلاس MD-80 (که در ابتدا با نام DC-9 Super 80 شناخته میشد)، یکی از موفقترین هواپیماهای جت مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره در تاریخ هوانوردی است. این هواپیما یک نسخهٔ کشیدهتر، مدرنتر و با موتورهای قویتر نسبت به جد خود، داگلاس DC-9 بود و به دلیل قابلیت اطمینان بالا و هزینههای عملیاتی نسبتاً پایین در مسیرهای متوسط، به سرعت به یک اسب کاری محبوب تبدیل شد.
این هواپیما با متمایزترین ویژگی خود، یعنی دم T شکل و موتورهای نصبشده در عقب بدنه، میراثدار طرحهای کلاسیک داگلاس است و برای سالها، بخش بزرگی از پروازهای داخلی ایران را پوشش داده است.
