هواپیمای سوخو 100
🇷🇺 سوخو سوپرجت ۱۰۰ (Sukhoi Superjet 100): نخستین جت منطقهای روسیه پس از شوروی
سوخو سوپرجت ۱۰۰ یک هواپیمای جت مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره با بُرد کوتاه تا متوسط است که توسط شرکت سوخو سیویل ایرکرفت (Sukhoi Civil Aircraft) (که اکنون بخشی از یاکوولف (Yakovlev) و شرکت مادر یونایتد ایرکرفت کورپوریشن – UAC است) توسعه یافت.
هدف اصلی از تولید SSJ100، عرضهٔ یک جت منطقهای مدرن و اقتصادی برای جایگزینی ناوگان قدیمی شوروی (مانند توپولف Tu-134 و یاکوولف Yak-42) و رقابت با جتهای مطرح غربی نظیر بمباردیر CRJ و امبرائر E-Jet بود.
🛠️ مشخصات فنی هواپیمای سوخو سوپرجت ۱۰۰ (مدل LR)
- نوع / کلاس: هواپیمای جت منطقهای/خط اصلی (Regional Jet) — دو موتوره (Twinjet)
- حداکثر سرعت کروز: حدود ۸۷۰ کیلومتر بر ساعت (۰٫۸۱ ماخ)
- برد پروازی: حدود ۴,۵۷۸ کیلومتر (مدل LR)
- سقف پرواز: حدود ۱۲,۲۰۰ متر (۴۰,۰۰۰ پا)
- ظرفیت مسافر: معمولاً ۹۸ نفر (در چینش تک کلاسه)
- تعداد موتور: ۲ عدد
- نوع موتور: PowerJet SaM146 (توربوفن، محصول مشترک روسیه و فرانسه)
- وزن خالی عملیاتی (OEW): حدود ۲۴,۲۵۰ کیلوگرم (۲۴.۲۵ تن) (تقریبی برای مدل پایه)
- حداکثر وزن برخاست (MTOW): حدود ۴۹,۴۵۰ کیلوگرم (۴۹.۴۵ تن) (مدل LR)
- نخستین پرواز: ۱۹ می ۲۰۰۸
- قیمت تقریبی (کاتالوگ): حدود ۳۵ میلیون دلار (قبل از تخفیف، بسته به سال)
- کشور سازنده: روسیه
هواپیمای سوخو 100
📐 ابعاد و طراحی هواپیمای سوخو سوپرجت ۱۰۰
طراحی SSJ100 شامل مشارکت قابل توجهی از شرکتهای غربی و روسی بود و از طراحیهای مدرن روز بهره میبرد:
- بال پایین (Low-wing): دارای بالهای نصبشده در پایین بدنه است که برای کارایی آیرودینامیکی بهتر در سرعتهای کروز طراحی شدهاند.
- چینش صندلی: عرض کابین آن برای چینش پنج صندلی در هر ردیف (۲-۳) بهینه شده است. این چینش نسبت به جتهای منطقهای رقیب (مانند CRJ و E-Jet که ۴ صندلی دارند) کابین جادارتری ارائه میدهد و فضای بیشتری در اختیار مسافر میگذارد.
- سیستم Fly-by-Wire: SSJ100 اولین جت ۱۰۰ نفره بود که از سیستم کنترل پرواز تماماً دیجیتال (Full Fly-by-Wire – FBW) بهره میبرد؛ سیستمی که معمولاً در هواپیماهای بزرگتر استفاده میشود و به بهبود کنترل و کاهش بار کاری خلبان کمک میکند.
- کاکپیت: کابین خلبان کاملاً شیشهای (Glass Cockpit) با پنج صفحه نمایش بزرگ LCD و دستههای جانبی (Side-stick) است.
⏳ تاریخچه هواپیمای سوخو سوپرجت ۱۰۰
پروژهٔ سوپرجت ۱۰۰ به عنوان یک حرکت استراتژیک برای بازسازی صنعت هوانوردی تجاری روسیه پس از فروپاشی شوروی کلید خورد:
- همکاری بینالمللی: SSJ100 با مشارکت گستردهٔ شرکتهای غربی از جمله رولزرویس، تالس (Thales) و پاورجت (PowerJet) توسعه یافت تا از نظر استانداردها و قابلیت اطمینان، بتواند در بازارهای جهانی پذیرفته شود.
- ورود به خدمت: این هواپیما در سال ۲۰۱۱ توسط خطوط هوایی آرماویا (Armavia) از ارمنستان وارد خدمت تجاری شد.
- چالشها: SSJ100 با وجود فروش اولیهٔ موفق، به دلیل مسائل مربوط به زنجیره تأمین قطعات، خدمات پس از فروش و مشکلات فنی جزئی، بهویژه در بازار صادراتی، با چالشهای بزرگی روبرو شد.
- پروژه SJ-100 (سوپرجت جدید): به دنبال تحریمهای بینالمللی علیه روسیه، برنامهٔ جایگزینی قطعات غربی با قطعات روسی آغاز شده است تا نسخهٔ جدیدی به نام SJ-100 با موتور و اویونیک کاملاً بومی به بازار عرضه شود.
💥 موتور، عملکرد پروازی و تجربه مسافر
استفاده از موتورهای مدرن و طراحی بهینه، بر تجربهٔ پروازی SSJ100 تأثیر مثبت گذاشته است:
- موتور PowerJet SaM146: این موتور (که یک سرمایهگذاری مشترک بین سافران (Safran) فرانسه و ساترن (Saturn) روسیه است) عملکرد مناسبی در مصرف سوخت و آکوستیک ارائه میدهد و مطابق با استانداردهای نویز ICAO Chapter 4 است.
- راحتی مسافر: چینش ۵ تایی صندلی و ارتفاع مناسب کابین، فضای راحتی را برای مسافران ایجاد کرده که اغلب مورد توجه خریداران قرار گرفته است.
- عملکرد در شرایط سخت: این هواپیما برای عملکرد خوب در طیف گستردهای از شرایط اقلیمی و دمایی، از ۵۴- تا ۴۵+ درجه سانتیگراد، طراحی شده است.
🇮🇷 سوخو سوپرجت ۱۰۰ و وضعیت آن در ایران
در سالهای اخیر، SSJ100 به دلیل مشکلات ایران در تأمین هواپیما از غرب، به عنوان یک گزینهٔ جدی برای نوسازی ناوگان منطقهای مطرح شده است:
- تفاهمنامهها: شرکتهای هواپیمایی ایرانی (مانند ایران ایر تور و آسمان) در سالهای ۲۰۱۸ تفاهمنامههایی برای خرید حدود ۴۰ فروند از مدل SSJ100R (نسخهٔ دارای قطعات کمتر غربی) امضا کردند.
- مانع تحریمهای آمریکا: اصلیترین چالش این قراردادها، درصد بالای قطعات آمریکایی در مدل اصلی SSJ100 بود که آن را مشمول تحریمهای OFAC میکرد. روسیه وعده داده بود که این درصد را به زیر ۱۰ درصد برساند تا مجوز فروش به ایران صادر شود.
- تمرکز بر SJ-100 بومی: اکنون با تمرکز روسیه بر تولید مدل کاملاً بومی SJ-100 با موتورهای PD-8، ایران به عنوان یکی از مشتریان احتمالی این مدل جدید، به ویژه برای جایگزینی هواپیماهای قدیمی خود، مطرح است.
✔️ جمعبندی نهایی
سوخو سوپرجت ۱۰۰ یک نقطهٔ عطف در صنعت هوانوردی تجاری روسیه است که با همکاری گستردهٔ بینالمللی متولد شد. این هواپیما قابلیتهای فنی و راحتی مسافر مناسبی در کلاس خود ارائه میدهد، اما مسیر آن در بازار جهانی به شدت تحت تأثیر چالشهای ژئوپلیتیکی و مسائل پشتیبانی قرار گرفته است. آیندهٔ آن به موفقیت روسیه در بومیسازی کامل پروژه و توسعهٔ مدل SJ-100 گره خورده است.
