هواپیمای مک دانل داگلاس MD 80
✈️ مکدانل داگلاس MD-80: اسب کاری باریکپیکر (DC-9 Super 80)
مکدانل داگلاس MD-80 (که در ابتدا با نام DC-9 Super 80 شناخته میشد)، یکی از موفقترین هواپیماهای جت مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره در تاریخ هوانوردی است. این هواپیما یک نسخهٔ کشیدهتر، مدرنتر و با موتورهای قویتر نسبت به جد خود، داگلاس DC-9 بود و به دلیل قابلیت اطمینان بالا و هزینههای عملیاتی نسبتاً پایین در مسیرهای متوسط، به سرعت به یک اسب کاری محبوب تبدیل شد.
این هواپیما با متمایزترین ویژگی خود، یعنی دم T شکل و موتورهای نصبشده در عقب بدنه، میراثدار طرحهای کلاسیک داگلاس است و برای سالها، بخش بزرگی از پروازهای داخلی ایران را پوشش داده است.
🛠️ مشخصات فنی هواپیمای مکدانل داگلاس MD-80 (مدل MD-82)
- نوع / کلاس: هواپیمای جت مسافربری باریکپیکر — دو موتوره عقبنصبشده (Rear-mounted Twinjet)
- حداکثر سرعت کروز: حدود ۸۱۱ کیلومتر بر ساعت (۰٫۷۶ ماخ)
- برد پروازی: تا ۳,۷۹۰ کیلومتر (مدلهای دوربردتر مانند MD-83 تا ۴,۷۲۰ کیلومتر)
- سقف پرواز: حدود ۱۱,۳۰۰ متر (۳۷,۰۰۰ پا)
- ظرفیت مسافر: معمولاً ۱۳۰ تا ۱۷۲ نفر (بسته به چینش)
- تعداد موتور: ۲ عدد
- نوع موتور: Pratt & Whitney JT8D-200 Series (توربوفن کمگذر)
- وزن خالی عملیاتی (OEW): حدود ۳۷,۱۰۰ کیلوگرم
- حداکثر وزن برخاست (MTOW): تا ۶۷,۸۰۰ کیلوگرم
- نخستین پرواز (به عنوان Super 80): ۱۸ اکتبر ۱۹۷۹
- قیمت تقریبی (تاریخی/دست دوم):
- قیمت کاتالوگ (اواسط دهه ۱۹۹۰): حدود ۴۵ تا ۵۵ میلیون دلار
- قیمت خرید (دست دوم): به دلیل عمر ناوگان، قیمت خرید در سالهای اخیر به کمتر از ۵۰۰,۰۰۰ تا ۱ میلیون دلار کاهش یافته است.
- کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا
هواپیمای مک دانل داگلاس MD 80
📐 طراحی متمایز و پیکربندی دم T
طراحی MD-80 از طرح پایهٔ DC-9 پیروی میکند و دارای چندین ویژگی شاخص است:
- پیکربندی دم T: دم افقی (Horizontal Stabilizer) روی قسمت بالای دم عمودی (Vertical Stabilizer) نصب شده است. این طرح میراثی کلاسیک است که در برخی هواپیماهای دیگر (مانند بوئینگ ۷۲۷) نیز دیده میشود.
- موتورهای عقبنصبشده: نصب موتورها در دو طرف بدنهٔ عقب، مزایایی مانند بالهای تمیز (فاقد غلاف موتور) و کاهش صدای کابین در بخش جلویی را به همراه دارد، اما باعث میشود بخش عقب کابین پر سر و صداتر باشد.
- موتورهای JT8D: موتورهای این سری اگرچه قابل اطمینان هستند، اما از نسلهای قدیمی توربوفن کمگذر محسوب میشوند که نسبت به موتورهای مدرن (مانند CFM56 در بوئینگ ۷۳۷ NG) مصرف سوخت بالاتر و آلودگی صوتی بیشتری دارند.
- ارابههای فرود: شاسیهای محکم و قابلیت کار در فرودگاههای با باند کوتاهتر، از ویژگیهای مثبت این طرح است.
⏳ تاریخچه، توسعه و خانواده MD-سری
MD-80 در دهه ۱۹۸۰ به یکی از پرفروشترین جتهای باریکپیکر جهان تبدیل شد و رقیب اصلی بوئینگهای سری ۷۳۷ کلاسیک بود:
- نسخههای اصلی: خانوادهٔ MD-80 شامل مدلهای MD-81 تا MD-88 بود که تفاوت اصلی آنها در برد پروازی، وزن و بهروزرسانیهای کابین خلبان بود. MD-82 و MD-83 از پرکاربردترین نسخهها بودند.
- نسلهای بعدی:
- MD-90: نسخهٔ کشیدهتر با موتورهای مدرنتر و کمصداتر IAE V2500.
- MD-95 (بوئینگ ۷۱۷): نسخهٔ کوچکتر که پس از ادغام مکدانل داگلاس با بوئینگ در سال ۱۹۹۷، با نام بوئینگ ۷۱۷ تولید شد.
- بازنشستگی: به دلیل مصرف سوخت بالا و مسائل مربوط به آلودگی صوتی، بسیاری از اپراتورهای بزرگ جهان، MD-80 را تا دهه ۲۰۱۰ از خدمت خارج کردند.
🇮🇷 MD-80: ستون فقرات پروازهای داخلی ایران
MD-80 به دلیل شرایط تحریم و دسترسی نسبتاً بهتر به قطعات در دورهای خاص، به یکی از مهمترین هواپیماهای پروازهای داخلی ایران تبدیل شد:
- اپراتورهای عمده: شرکتهای هوایی متعددی از جمله کاسپین ایرلاینز، زاگرس ایرلاینز، کیش ایر، تابان ایر و آتا ایر از کاربران اصلی مدلهای مختلف MD-80 بودند.
- نقش استراتژیک: در دورهای که ناوگان ایران با کمبود هواپیماهای متوسط مواجه بود، MD-80 به سرعت جایگزین بوئینگهای فرسوده در مسیرهای داخلی پرترافیک (مانند تهران-مشهد یا تهران-شیراز) شد.
- چالشهای فنی: علیرغم کارایی، سن بالای موتورها (JT8D) و آلودگی صوتی آنها، همیشه یکی از چالشهای اصلی نگهداری این هواپیماها در شرایط تحریم بوده است.
✔️ جمعبندی نهایی
MD-80 یک جت مسافربری بادوام و قابل اعتماد است که میراث طرحهای کلاسیک داگلاس را ادامه داد. در ایران، این هواپیما به دلیل شرایط خاص ناوگان، توانست نقشی محوری و غیرقابل انکار در توسعه و حفظ شبکهٔ پروازی داخلی ایفا کند.
