هواپیمای فوکر 100
✈️ فوکر ۱۰۰ (Fokker 100): جت منطقهای هلندی و اسطوره پروازهای داخلی ایران
فوکر ۱۰۰ (Fokker 100) یک هواپیمای مسافربری باریک پیکر و دو موتوره در کلاس جتهای منطقهای با ظرفیت حدود ۱۰۰ صندلی است که توسط شرکت هلندی فوکر طراحی و تولید شد. این هواپیما در اواخر دهه ۱۹۸۰ وارد بازار شد و به عنوان نسخهٔ ارتقاء یافته و کشیده شده از مدل موفقتر اما قدیمیتر فوکر F28 شناخته میشود.
فوکر 100 به دلیل هزینههای عملیاتی نسبتاً پایین در زمان خود و قابلیت انجام پروازهای پرتکرار و کوتاه، به سرعت در میان خطوط هوایی سراسر جهان، از جمله ناوگان داخلی ایران، محبوب شد.
🛠️ مشخصات فنی هواپیمای فوکر ۱۰۰ (مدل Tay 650)
- نوع / کلاس: هواپیمای جت منطقهای (Regional Jet) — دو موتوره (Twinjet)
- حداکثر سرعت کروز: حدود ۸۴۵ کیلومتر بر ساعت (۰٫۷۷ ماخ)
- برد پروازی: حدود ۳,۱۷۰ کیلومتر
- سقف پرواز: حدود ۱۱,۰۰۰ متر (۳۵,۰۰۰ پا)
- ظرفیت مسافر: معمولاً ۹۷ تا ۱۰۷ نفر (حداکثر ۱۲۲ نفر)
- تعداد موتور: ۲ عدد (نصبشده در انتهای بدنه)
- نوع موتور: Rolls-Royce Tay Mk 650-15 (توربوفن، ساخت بریتانیا)
- وزن خالی عملیاتی (OEW): حدود ۲۴,۵۴۱ کیلوگرم (۵۴,۱۰۴ پوند)
- حداکثر وزن برخاست (MTOW): حدود ۴۵,۸۱۰ کیلوگرم (۱۰۰,۹۹۰ پوند)
- نخستین پرواز: ۳۰ نوامبر ۱۹۸۶
- قیمت تقریبی (تاریخی/دست دوم):
- قیمت کاتالوگ (اواسط دهه ۱۹۹۰): حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون دلار
- قیمت خرید (دست دوم و عملیاتی): در سالهای اخیر تا ۱.۵ میلیون دلار (بسته به شرایط نگهداری)
- کشور سازنده: هلند
هواپیمای فوکر 100
📐 ابعاد و طراحی هواپیمای فوکر ۱۰۰
طراحی فوکر 100 بر اساس جتهای قدیمی مانند داگلاس DC-9 و F28 با دو موتور نصب شده در انتهای بدنه و دم به شکل T انجام شده است. این هواپیما دارای طول ۳۵.۵۳ متر و پهنای بال ۲۸.۰۸ متر است. یکی از ویژگیهای مهم آن، طراحی بالهای مدرن با استفاده از ایرفویلهای پیشرفته است که باعث بهبود عملکرد آیرودینامیکی و اقتصادی آن میشود.
همچنین، این هواپیما دارای کابین خلبان شیشهای (Glass Cockpit) مدرنتری نسبت به نسل قبلی خود بود و فاقد پنجرههای کوچک بالای شیشههای اصلی خلبان بود.
⏳ تاریخچه و توقف تولید
فوکر 100 در سال ۱۹۸۶ اولین پرواز خود را انجام داد و در سال ۱۹۸۸ با شرکت سوئیسایر (Swissair) وارد خدمت شد. این هواپیما به دلیل ترکیبی از ظرفیت مناسب، عملکرد خوب و هزینههای رقابتی، در دهه ۱۹۹۰ مورد توجه شرکتهای بزرگی چون امریکن ایرلاینز و TAM برزیل قرار گرفت.
با این حال، با ورود رقبای جدیدتر و کارآمدتر مانند سری جتهای منطقهای بومباردیه CRJ و امبرائر ERJ، سهم بازار فوکر کاهش یافت. مشکلات مالی و عدم حمایت سرمایهگذاران جدید، سرانجام در سال ۱۹۹۶ منجر به ورشکستگی شرکت فوکر شد و خط تولید Fokker 100 در سال ۱۹۹۷ پس از تحویل ۲۸۳ فروند، متوقف شد.
🇮🇷 فوکر ۱۰۰ در آسمان ایران
فوکر 100 سالها است که به عنوان یکی از ستونهای اصلی پروازهای داخلی ایران شناخته میشود. به دلیل تحریمهای بینالمللی و محدودیت در خرید هواپیماهای جدید، این جت منطقهای، یکی از پرکاربردترین هواپیماها در ناوگان خطوط هوایی ایران باقی ماند.
- اپراتورهای اصلی: شرکتهای هواپیمایی مانند ایران ایر (هما)، آسمان، کیشایر، قشم ایر و هواپیمایی کارون (نفت) همچنان از این هواپیما در مسیرهای پرتردد داخلی استفاده میکنند.
- علت ماندگاری: با وجود عمر بالا، فوکر 100 به دلیل سهولت نسبی در نگهداری فنی و دسترسی به قطعات یدکی در دوران تحریم، توانست عمر عملیاتی خود را در ایران ادامه دهد.
✔️ جمعبندی نهایی
فوکر 100 با وجود توقف زودهنگام تولید، به عنوان یک جت منطقهای قابل اعتماد و اقتصادی، جایگاه ویژهای در تاریخ هوانوردی و به ویژه در ایران دارد. این هواپیما نماد تلاشهای نافرجام هلند در رقابت با غولهای بزرگ سازنده هواپیما بود، اما در ایران به یک اسب کاری مقاوم در پروازهای مسافت کوتاه تبدیل شد.
