هواپیمای بوئینگ 717
✨ بوئینگ ۷۱۷ (Boeing 717): آخرین بازماندهٔ میراث مکدانل داگلاس
بوئینگ ۷۱۷ یک هواپیمای جت مسافربری باریکپیکر (Narrow-body) و دو موتوره با بُرد کوتاه است. این هواپیما در اصل توسط شرکت مکدانل داگلاس و با نام MD-95 طراحی شده بود، اما پس از ادغام این شرکت با بوئینگ در سال ۱۹۹۷، با نام تجاری Boeing 717 به تولید رسید.
هدف از تولید ۷۱۷، پر کردن شکاف بازار برای جتهای منطقهای با ظرفیت حدود ۱۰۰ صندلی بود؛ بازاری که توسط هواپیماهایی مانند Fokker 100 و نسل اول E-Jetها تسخیر شده بود.
🛠️ مشخصات فنی هواپیمای بوئینگ ۷۱۷ (مدل High Gross Weight)
- نوع / کلاس: هواپیمای جت منطقهای/خط اصلی (Mainline) — دو موتوره (Twinjet)
- حداکثر سرعت کروز: حدود ۸۱۱ کیلومتر بر ساعت (۰٫۷۷ ماخ)
- برد پروازی: حدود ۳,۸۱۵ کیلومتر (با افزودن مخازن کمکی)
- سقف پرواز: حدود ۱۱,۳۰۰ متر (۳۷,۱۰۰ پا)
- ظرفیت مسافر: معمولاً ۱۰۶ تا ۱۱۷ نفر
- تعداد موتور: ۲ عدد
- نوع موتور: Rolls-Royce BR715 (توربوفن نسل جدید)
- وزن خالی عملیاتی (OEW): حدود ۳۲,۱۱۰ کیلوگرم (۳۲.۱ تن)
- حداکثر وزن برخاست (MTOW): حدود ۵۴,۸۸۵ کیلوگرم (۵۴.۸۸ تن)
- نخستین پرواز: سپتامبر ۱۹۹۸ (به عنوان ۷۱۷)
- قیمت تقریبی (سالهای پایانی تولید): حدود ۵۵ میلیون دلار (قیمت کاتالوگ ۲۰۰۵)
- کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا (توسط بوئینگ، بر اساس طرح مکدانل داگلاس)
هواپیمای بوئینگ 717
📐 ابعاد و طراحی هواپیمای بوئینگ ۷۱۷
طراحی ۷۱۷ کاملاً یادآور میراث مکدانل داگلاس و هواپیماهای سری DC-9/MD-80 است و بر اساس کارایی در فرودگاههای منطقهای ساخته شده است:
- پیکربندی دم و بال: این هواپیما دارای طراحی موتورهای دمنصبشده (Rear-mounted Engines) و بالهای انتهایی شبیه به حرف T است که آن را از جتهای مدرن بوئینگ (با موتور زیر بال) متمایز میکند.
- ابعاد: طول بدنهٔ ۷۱۷ حدود ۳۷٫۸ متر است و عرض کابین استاندارد آن اجازهٔ چینش صندلی ۵ تایی (۲-۳) را میدهد که نسبت به چینش ۶ تایی رایج (در ۷۳۷/A320) راحتی عرضی بیشتری فراهم میکند.
- پلههای داخلی (Airstair): ۷۱۷ مجهز به پلههای تاشو در قسمت جلویی و عقبی بود. این ویژگی به آن اجازه میداد تا در فرودگاههای کوچک و بدون نیاز به تجهیزات فرودگاهی پیاده و سوار شدن مسافر را انجام دهد.
⏳ تاریخچه هواپیمای بوئینگ ۷۱۷
پروژهٔ طراحی این هواپیما در دهه ۱۹۹۰ توسط مکدانل داگلاس و با نام MD-95 آغاز شد، با هدف رقابت در بازار جتهای منطقهای ۱۰۰ نفره.
- ادغام و تغییر نام: پس از ادغام مکدانل داگلاس با بوئینگ در سال ۱۹۹۷، بوئینگ تصمیم گرفت برای حفظ اعتبار قراردادهای موجود، آن را با نام جدید ۷۱۷ به بازار عرضه کند. (نام ۷۱۷ قبلاً به هواپیمای آزمایشی نظامی بوئینگ داده شده بود).
- پایان تولید: تولید ۷۱۷ در سال ۲۰۰۶ متوقف شد. با وجود کارایی خوب، این هواپیما در رقابت با جتهای اصلی بوئینگ (۷۳۷) و ایرباس (A320) و افزایش محبوبیت جتهای منطقهای کوچکتر، نتوانست سهم بازار کافی کسب کند و آخرین مدل تولیدی از آن در اختیار خطوط هوایی دلتا قرار گرفت.
💥 موتور، عملکرد پروازی و تجربه مسافر
۷۱۷ با وجود طراحی ریشهدار، از فناوریهای پیشرفتهای در بخش نیروی محرکه و کابین خلبان استفاده میکرد:
- موتورهای مدرن: از موتورهای Rolls-Royce BR715 استفاده میکند. این موتورهای توربوفن نسل جدید، نسبت به موتورهای پر سروصدای MD-80، کارایی بهتر در مصرف سوخت، صدای کمتر و آلایندگی پایینتری داشتند.
- عملکرد پروازی: به دلیل توان خوب موتور و طراحی بالهای مناسب، عملکرد پروازی آن در باندهای کوتاه و فرودگاههای پرتراکم مناسب بود.
- تجربه مسافر: نصب موتورها در عقب بدنه، باعث کاهش سروصدای موتور در کابین مسافر (بهویژه در بخشهای جلویی) میشد. همچنین، چینش پنج صندلی در ردیف، فضای عرضی صندلی بهتری را فراهم میکرد.
- کابین خلبان: کابین خلبان آن از نوع شیشهای (Glass Cockpit) بود و تنها به دو خلبان (بدون مهندس پرواز) نیاز داشت.
🇮🇷 بوئینگ ۷۱۷ و جایگاه آن در ایران
مانند بسیاری از هواپیماهای تولیدشده پس از ادغام بوئینگ و مکدانل داگلاس، بوئینگ ۷۱۷ به دلیل تحریمهای آمریکا هرگز به صورت رسمی و در مقیاس تجاری وارد ناوگان هوایی ایران نشد.
- بازار هدف بالقوه: ۷۱۷ در کلاسی قرار میگرفت که در ایران توسط هواپیماهایی مانند Fokker 100 و MD-80 پوشش داده میشد. به دلیل اقتصادی بودن و فناوری مدرن، میتوانست جایگزینی عالی برای آنها باشد.
- محدودیتهای سیاسی: به دلیل تعلق به شرکت بوئینگ و استفاده از موتورهای غربی (Rolls-Royce)، امکان خرید، سرویس و تهیه قطعات یدکی این هواپیما برای ایران فراهم نبود.
✔️ جمعبندی نهایی
بوئینگ ۷۱۷ به نوعی آخرین نسخه از نسل موفق هواپیماهای دمموتورهٔ مکدانل داگلاس بود که با تجهیزات مدرن و اقتصادی، بازار جتهای منطقهای ۱۰۰ نفره را هدف قرار داد. این هواپیما برای خطوط هوایی که به دنبال کارایی بالا در مسیرهای کوتاه بودند، یک سرمایهگذاری عالی محسوب میشد و اکنون به آرامی در حال بازنشستگی از خدمت است.
